آیا واقعا در سیاست‌های قفقازی روسیه ارجحیتی به باکو در قبال ایران داده شده است؟ …

آیا واقعا در سیاست‌های قفقازی روسیه ارجحیتی به باکو در قبال ایران داده شده است؟ آیا پس از پایان درگیری‌ها در اوکراین نوع سیاست‌های روسیه در قفقاز تغییر خواهد کرد و نگاه روسیه به قرارداد بین ارمنستان و آذربایجان و مسیر ترامپ به چه‌شکلی است؟
 
توجه کنید چند مولفه در اینجا وجود دارد؛ یکی، نوع نگاه روسیه به درگیری‌های آذربایجان و ارمنستان است. روسیه تلاش کرد در همان سال ۲۰۲۰ که درگیری‌ها آغاز شد، نقش برادر بزرگ‌تر را ایفا کند و اینها را با یکدیگر آشتی دهد. به یاد داشته باشید، همان سال ۲۰۲۰، آقای پوتین، آقای پاشینیان را با آقای علی‌اف دعوت کرد و آنجا یک قرارداد را با هم امضا کردند؛ در آن قرارداد یک بند ۹ وجود دارد که می‌گوید همه راه‌های مواصلاتی ایجاد شود. مطلب دوم، باید پذیرفت که نوعی واگرایی در جمهوری‌های شوروی سابق نسبت به روسیه وجود دارد؛ بالاخره، ارمنی‌ها در دولت آقای پاشینیان نسبت به روسیه موضع دارند، حتی برای مثال، اکنون تلاش‌شان بر این است که در ملاقات‌ها به زبان روسی صحبت نکنند. این واگرایی قابل انکار نیست؛ این احساسات ضد روسی در داخل جمهوری آذربایجان هم ایجاد شد و در این مدت تا حدی سطح آن نیز بالا رفته.
 
نکته سوم این است که اگر در داخل ارمنستان و در این مسیر، کشور دیگری مانند غربی‌ها و ناتو وارد شود، به نظر من این تحقیر روسیه است و روسیه‌ای که در داخل اوکراین متحمل آن همه هزینه شد و استدلالش این بود که من نمی‌خواهم ناتو بیاید در کنار مرزهای من و این موضوع برای امنیت ملی من مضر است، بسیار خوب، این‌که نمی‌شود که شما آنجا با ناتو تقابل کنید و ناتو بیاید در جنوب کشور شما مستقر شود.
 
ما کشوری هستیم که بالاخره در دنیا کاملا مواضع‌مان شفاف است و درگیر هم می‌شویم با موضوعات؛ ادعای این را نیز نداریم که برای مثال ما یک قدرت بین‌المللی هستیم یا برای مثال کلاهک هسته‌ای داریم. ولی برای روسیه با این عظمت و بزرگی، اگر بخواهند قدرت دیگری را وارد منطقه قفقاز کنند، حتما نوعی تحقیر خواهد بود.
 
ما گفت‌وگویی با مقامات روس در این خصوص داشتیم. اولا آنها قائلند که ما در هیچ‌جایی نمی‌گوییم کریدور زنگزور؛ ما واژه‌ای به نام کریدور نمی‌شناسیم؛ دوم می‌گویند این راهی که ما گفتیم، اتصال همان خط ریلی است که از قبل وجود داشت در زمان شوروی و اکنون خراب شده؛ آن راه‌آهن را احیا کنیم.
 
نکته سومی که وجود دارد این است که اساسا می‌گویند ما با ورود قدرت فرامنطقه‌ای در داخل منطقه مخالفیم. این‌که بله، روسیه و ارمنستان و آذربایجان با هم کنار بیایند و این راه را ایجاد کنند، همان راه‌آهن را، این مانعی ندارد، ولی بین خودشان یک‌سری اختلافات بین روسیه و ارمنستان هست که بسیار خوب، چه‌کسی اینجا می‌آید بالاخره امنیت ایجاد کند یا گمرکات‌شان یا بحث‌های ورود و خروج را کنترل کند. روسیه می‌گوید من آماده‌ام این کار را انجام دهم، اما بسیار خوب، ارمنی‌ها خیلی ظاهرا در این دولت فعلی‌شان موافق این کار نیستند.
 
این‌که به چه فرمولی برسند، این خیلی مهم است، ولی من عرض کردم، با آقای خاوایف که نماینده روسیه در منطقه قفقاز است، ما گفت‌وگوی مفصلی داشتیم؛ ایشان بسیاری از نکات را به ما گفتند؛ گفت‌وگوها و مذاکراتی داشتند و بعد سفری هم به تهران داشتم و در آنجا هم صحبت شد.
 
توجه کنید مواضع اعلامی روسیه با مواضع اعمالی‌اش مقداری با هم فاصله دارد. چرا؟ چون روسیه درگیر در جنگ اوکراین است و اکنون ترامپ آمده. ترامپ تا حدی با لحن ملایم‌تری دارد صحبت می‌کند و روس‌ها می‌خواهند از این فرصت استفاده کنند که بتوانند جنگ را به‌شکل آبرومندانه‌ای خاتمه دهند. لذا باید قبول کنیم که برای مثال، اگر همین اتفاق در زمان بایدن بود، حتما آنها خیلی واکنش تندی نشان می‌دادند؛ اکنون تا حدی واکنش‌های اعلامی‌شان به‌خاطر ملاحظات جنگ اوکراین و مواضع ترامپ است که وجود دارد، ولی مقامات روس می‌گویند که به‌لحاظ اعمالی، این‌که قدرت فرامنطقه‌ای وارد منطقه شود، به‌هیچ وجه موافق این موضوع نیستند. باید ببینیم در ادامه این روند به چه شکلی می‌شود. چون اگر بخواهند روس‌ها کوتاه بیایند و قدرت فرامنطقه‌ای در داخل این منطقه قفقاز وارد شود، اولین بازنده روسیه است. جمهوری اسلامی ایران اولین بازنده نیست، چرا؟ ما که مخالفیم، ما اصلا با حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای در منطقه همیشه مخالفیم، همیشه هم گفته‌ایم و هزینه‌اش را پرداخته‌ایم، شجاعتش را داریم بگوییم. ولی روسیه، همان‌طور که عرض کردم، تحقیر می‌شود اگر بخواهد این موضوع را بپذیرد، چون در تناقض با هزینه‌ای است که دارد می‌پردازد در اوکراین و فکر نمی‌کنم روسیه، برای مثال، از این بلوغ و پختگی برخوردار نباشد و درک نکند این موضوع را.