…تبعات سیاسی و امنیتی گسترده‌ای در ابعاد مختلف برای آینده نظم جهانی خواهد داشت…

…تبعات سیاسی و امنیتی گسترده‌ای در ابعاد مختلف برای آینده نظم جهانی خواهد داشت. در چنین نظمی، آمریکا، چین، روسیه و هند در قامت قدرت‌های بزرگ و واحدهایی همچون جمهوری اسلامی ایران، ترکیه، آفریقای جنوبی و برزیل در قامت بازیگران منطقه‌ای، به شکل‌دهی مناسبات جهانی و محیط عملیاتی ادامه خواهند داد.
واحدهای کوچک‌تر و بازیگران غیردولتی نیز از فرصت‌ها برای ترسیم مجدد مرزها یا شکل دادن به بخشی از تحولات، تأثیرگذار خواهند بود. اگرچه در چنین محیطی، نهادهای چندجانبه با مدل غربی همچون سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، سازمان تجارت جهانی، صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی و …، همچنان به عملکرد ناکارآمد خود ادامه خواهند داد، اما سازوکارهای منطقه‌ای و بین‌المللی جدید با هنجارهای بعضاً پساغربی از جمله سازمان همکاری شانگهای، گروه بریکس و اتحادیه اقتصادی اوراسیا به‌عنوان الگوی جایگزین در دستورکار بازیگران نوظهور، مستقل و جنوب جهانی قرار خواهد گرفت.
از رهگذر این قرائت واقع‌گرایانه [ساختاری] می‌توان به این استدلال منطقی رسید که نظم «تک قطبی با محوریت آمریکا و غرب» با یک چالش اساسی و گسست جدی مواجه است. با این اوصاف، در جهانی که تحولات ژئوپلیتیکی به سرعت در حال وقوع است، بازیگرانی موفق خواهند بود که بتوانند همکاری‌های خود را ساختارمند کنند تا از آسیب‌های احتمالی در امان بمانند. این ساختارمندی نه تنها شامل توافقات اقتصادی، سیاسی و دفاعی می‌شود، بلکه به حوزه‌های فرهنگی، زیست محیطی، علمی و فناوری نیز قابل تسری است.
تحت این شرایط، تمایل به ایجاد و اجرای یک چارچوب قانونی، جامع و به لحاظ زمانی بلندمدت برای همکاری‌های آتی جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه با عنوان «معاهده مشارکت جامع راهبردی»، نشان دهنده درک عمیق نخبگان اجرایی هر دو کشور از شرایط پیچیده و متغیر نظم جهانی است.
دوم اینکه از منظر رقابت راهبردی قدرت‌های بزرگ و اینکه در شرایط حاضر، ساختار توزیع قدرت در روابط بین‌الملل به چه گونه‌ای است؟ تحلیل‌گران حوزه سیاست بین‌الملل، رقابت راهبردی آمریکا، چین و روسیه را مهم‌ترین چالش از منظر تأثیرات و نتایج آن بر نظم بین‌الملل امروز و آینده دانسته‌اند. زیرا ماهیت این رقابت از یکسو، تقابل جدی میان دو دیدگاه با مدل و هویتی متضاد است و از دیگر سو، مسائل واگرایانه متعددی در روابط جاری سه کشور وجود دارد که بالقوه می‌تواند فرایندهای کلان بین‌المللی را متأثر ساخته و بر موقعیت واحدهای برتر نظام و آزادی عمل آنها در ثبات‌بخشی به نظمی مطلوب تغییراتی شگرف بر جای بگذارد.
مهم‌ترین چالش و تهدید برای آمریکا در دوران کنونی، ارتقای سطح همگرایی و اتحاد بین ایران، روسیه و چین در محیط بیرونی خواهد بود. از نقطه‌نظر نخبگان آمریکایی، تهران، مسکو و پکن می‌توانند در میان‌مدت، قدرت اقتصادی، دیپلماتیک، نظامی و فناوری خود را برای اعمال چالشی پایدار بر نظم جهانی با الگوی غربی، تجمیع کرده و متعاقب آن موجب تغییر در ساخت نظم آتی با ماهیتی پسا غربی، چندقطبی و عادلانه شوند.
در نتیجه، گسترش هر چه بیشتر روابط تهران و مسکو و متعاقب آن شکل‌گیری بلوک‌های جدید منطقه‌ای، به‌ویژه با حضور دیگر قدرت‌های نوظهور آسیایی همچون چین و هند، نوید بخش تقویت و تثبیت روندهای چندجانبه‌گرایی در سطح جهانی خواهد بود؛ امری که در تقابل مستقیم و معنادار با منافع و خواسته‌های دولت جدید آمریکا است که شعار “اول آمریکا” و به بیان دیگر یک جانبه‌گرایی و سلطه بر جهان را سرلوحه سیاست‌های جهانی خود قرار داده است.
این معاهده در واقع متن‌به‌روز شده موافقت‌نامه قبلی بین دو کشور درباره روابط دوجانبه و اصول همکاری دو طرف است که در سال ۲۰۰۱ در مسکو امضا شده بود.
آینده روابط روسیه، آمریکای ترامپ و تأثیر آن بر روابط مسکو_تهران را در بستر این توافقنامه چگونه می‌توان ارزیابی کرد؟
آمریکا و مجموعه غرب شاهد هستند که بر خلاف میل آنها و خارج از اراده آنها، ساختارها و ترتیبات غیر غربی در حال شکل‌گیری است و این ترتیبات روزبه‌روز در حال گسترش و تقویت است. طبیعتاً یکی از اهداف سیاست خارجی آمریکا جلوگیری از شکل‌گیری هر گونه ترتیبات سیاسی، اقتصادی و امنیتی است که خودشان در آن محوریت نداشته باشند یا خارج از کنترل آنها باشد.
اکنون جهان غیر غربی یا جهان جنوب خود را بازیافته و سازمان‌ها و توافقات حاصل شده در حال مستحکم سازی این جهان غیر غربی است. ایران و روسیه بخشی از این فضای جدید هستند و تمام تلاش خود را جهت ایجاد همگرایی در فضای جدید شکل گرفته به کار گرفته‌اند. اقبالی که کشورها به پیوستن به بریکس و سازمان همکاری شانگهای از خود نشان می‌دهند در همین راستا قابل فهم است. جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه از بازیگران مهم در این عرصه هستند و این روندی غیر قابل بازگشت است.
https://www.mehrnews.com/news/6361604/