این جوان‌ها‌ وقتی به روسیه آمدند، دیدند چه خلاء بازاری در روسیه وجود دارد. آنها …

این جوان‌ها‌ وقتی به روسیه آمدند، دیدند چه خلاء بازاری در روسیه وجود دارد. آنها فضا را مناسب دیدند و گفتند به‌جای صرف وقت برای درس خواندن، همین کالاها را وارد می‌کنیم و سود می‌بریم. این افراد تجار تصادفی هستند. یعنی با هدف تجارت به روسیه نیامده بودند. بنابراین باید بگویم چنین گسستی میان دو ملت ایجاد شده و باید صبر کنیم این پیوند را بتوانیم مجددا برقرار کنیم. زیرا بخش خصوصی دو کشور باید این بار را به‌دوش بکشد. ما دولتی‌ها باید جاده را هموار‌ و زمینه را فراهم کنیم. بنابراین این اولین مانع است. یعنی عدم شناخت نسبت به یکدیگر با این ریشه تاریخی عظیم. یکی دیگر از مهم‌ترین موانع گسترش تجارت، ترانزیت است. ما کشوری هستیم که با روسیه همسایه آبی هستیم‌ نه خاکی. لذا مسیر دریایی یکی از مهم‌ترین راه‌های ترانزیت میان دو کشور است. مسیر دریایی اینجا قابلیت تجزیه و تحلیل دارد. این‌که ما هیچ‌گاه اولویت روابط اقتصادی با روسیه نبودیم تا قبل از جنگ اوکراین. روسیه ما را بیشتر در اولویت‌های سیاسی، امنیتی و نظامی می‌دید و چندان نگاه اقتصادی نداشت. روسیه سه استان خزری دارد. یکی استان کالمکیاست که اصلا بندر ندارد و یکی آستاراخان است. تمام بنادر آستاراخان در ولگا قرار دارند. ‌بندر در رودخانه ولگاست. ولگا دو ایراد دارد. یکی این‌که سالانه باید لایروبی شود و اگر این اقدام انجام نشود، ظرفیت کشتی‌هایی که می‌توانند در ولگا حرکت کنند حدود ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰تن خواهد بود و این ارقام تنها برای تجارت خرد مناسب است. بندر چهاردهم روسیه در ماخاچ‌قلعه است که من چند سال پیش به آن رفتم. بندر بسیار ویرانه‌ای بود. سال گذشته که مجددا به این بندر سر زدم، بسیار خوب بازسازی شده بود. بنابراین یکی از موضوعات ما بحث ترانزیت است. ما یک راه دریایی داریم. راه‌های دیگری که داریم چیست؟ یکی راه از آذربایجان است. مسیر آذربایجان اکنون جاده‌ای فعال است. ما در جاده تقریبا ۳میلیون تن در سال با کامیون کالا رد و بدل می‌کنیم اما باید راه‌آهن متصل شود که به کریدور شمال_جنوب و راه‌آهن رشت_آستارا برمی‌گردد. مسیر دیگری هم داریم که آن را  از سال ۲۰۲۳ فعال کردیم. بخش شرقی کریدور است که از قزاقستان، ترکمنستان و ایران می‌گذرد و برای اولین بار در سال ۲۰۲۳ فعال شد. فکر می‌کنم در سال ۲۰۲۳ حدود ۶۵۰هزار تن کالا از آنجا عبور کرد و در سال ۲۰۲۴ به حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن رسید. ان‌شاءالله در سال ۲۰۲۵ پیش‌بینی و هدف‌گذاری روی ۳‌میلیون تن کالاست که باید تا پایان سال ببینیم به چه عددی خواهیم رسید. سومین مانع، حوزه پولی و بانکی است. قبل از جنگ اوکراین، روس‌ها در این حوزه تحریم‌هایی علیه ایران داشتند. طبعا ما موانع تحریمی داشتیم اما پس از برجام و جنگ اوکراین، در حوزه پولی و بانکی پیشرفت‌های زیادی داشتیم.
 
کارگروه‌ها مرتب در حال رفت‌وآمد هستند. برخی از تجارت‌های کوچک‌مان با برقراری سیستم‌های میر و شتاب اتصالاتش برقرار شده و قابلیت برداشت برای هر دو طرف امکان‌پذیر است. البته یک فاز دیگر از این پروژه باقی‌مانده که ان‌شاءالله تا پایان سال ۲۰۲۵ به اتمام می‌رسد. موضوع دیگر، سیستم محرمانه ارتباطات بانکی سوئیفت است که الحمدلله برقرار است و در حال پیشرفت هستیم. این‌گونه نیست که موانع بانکی کاملا برطرف شده باشد‌اما به‌نظر می‌رسد پیشرفت‌های خوبی با شیب مناسبی داشته‌ایم. حوزه بعدی‌ گمرکات است که این یکی از مشکلات جدی ماست. امکانات گمرکی ما چندان مناسب نیست و گمرکات ایران رشد نداشته است اما باید بسیار بهتر شود. روسیه پس از جنگ اوکراین، مسائل گمرکی خود را بهتر از ما تنظیم کرد. به‌عنوان کسی که به‌صورت میدانی مشاهده کرده‌ام، نه صرفا مطالعه کتاب یا جزوه، سه سال و نیم تا چهار سال پیش، در سال اول پس از جنگ اوکراین، به «یارا کازمانیار» در مرز آذربایجان رفتم. روس‌ها در آن منطقه سه مرکز گمرکی دارند. من بازدید کردم. وضعیت بسیار بدی داشت و راننده‌های ایرانی بسیار اعتراض داشتند و اذیت می‌شدند. آن زمان به‌یاد دارم یکی از وظایف سفیر صرفا ارتباط با رانندگان و حل‌وفصل مسائل آنها بود. حدود ۱۰ ماه پیش که مجددا به منطقه رفتم، وضعیت گمرک چنان بهبود یافته بود که به‌سختی توانستیم دو راننده ایرانی پیدا کنیم. آنها با سرعت حرکت می‌کردند. در هر طرف گمرک، چه ورودی و چه خروجی، بیش از سه کامیون نبود. در حوزه گمرکات، روی موضوعات مختلف توافقات خوبی کردیم اما توافق خوب به‌تنهایی کافی نیست و امکانات نیز باید فراهم باشد. امکانات ایران باید در حوزه گمرکی افزایش یابد. به‌ویژه با کشورهایی که هدف صادراتی ایران هستند باید امکانات گمرکی ارتقا یابد. مثلا سه شیفت کار کنند، تنظیمات زیادی انجام شود تا کارها به‌راحتی و روان پیش برود. در بخش قوانین گمرکی، بسیاری از قواعد و قوانین را با هم تنظیم کردیم.