در بسیاری موارد، این رفت‌وآمدها حتی بین سه کشور ایران، آذربایجان و روسیه انجام ش…

در بسیاری موارد، این رفت‌وآمدها حتی بین سه کشور ایران، آذربایجان و روسیه انجام شده و رؤسای گمرک در طول این سال‌ها جلسات متعددی برگزار کرده‌اند. پنجمین و آخرین مانعی که به ذهنم می‌رسد، لجستیک است. وقتی می‌خواهید تجارت بزرگی انجام دهید، به لجستیک قوی نیاز دارید. ما اکنون به‌عنوان جمهوری اسلامی ایران هنوز یک کشتی رورو در دریای مازندران نداریم.
قابل قبول نیست که یک کشور کوچک در دریای خزر ۱۶ کشتی رورو داشته باشد و جمهوری اسلامی ایران حتی یک کشتی رورو در ناوگان دریایی خود نداشته باشد! یا مشکلات بنادرمان در پس‌کرانه‌ها. بنادر ما نسبت به بنادر روسیه وضعیت بسیار بهتری دارند اما پس‌کرانه‌های بنادر ما امکانات مناسبی در اختیار ندارند. برای مثال به جرثقیل‌های غول‌پیکر نیاز داریم، به اتصال خط‌آهن به بنادرمان نیاز داریم. اینها باید انجام شود. روس‌ها بخش زیادی از بنادرشان این امکانات را دارند. در بخش راه‌آهن به قطار و واگن و… نیاز داریم. حال به ماشین می‌رسیم. برای انجام حجم بالای تجارت به ناوگان کامیونی بزرگ و  به شرکت‌های حمل‌ونقلی بزرگ و بین‌المللی نیاز داریم که بتوانند حجم بالای روابط را ایجاد کنند. به‌عنوان سفیر که سال‌هاست درگیر مسأله کریدور شمال_جنوب و گسترش حجم تجارت ایران و روسیه هستم، این پنج مانع را می‌بینم اما ظرفیت‌های زیادی در اقتصاد روسیه وجود دارد که می‌توان از آنها استفاده کرد. چند مثال برای‌تان ذکر می‌کنم. همان‌طور که اشاره کردید آخرین آماری که از حجم واردات روسیه روی سایت وزارت اقتصاد قرار گرفت، مربوط به سال ۲۰۲۱ بود. این آمار حجم ۲۹۷‌میلیارد دلار واردات را نشان می‌داد در حالی که حجم اقتصاد روسیه حدود ۶۵۰ تا ۷۰۰میلیارد دلار است. این واردات را ما در سفارت تحلیل کردیم که روس‌ها چه کالاهایی وارد می‌کنند تا بتوان تجار و از آن مهم‌تر مراکز اقتصادی کشور را راهنمایی کرد. برای مثال در حوزه لباس در سال ۲۰۲۱، ۷میلیارد و ۹۰۰میلیون دلار واردات لباس به روسیه بوده است. مطمئنا ایران نمی‌تواند این میزان تولید و صادرات به بازارهای روسیه داشته باشد. معتقدم در برخی حوزه‌ها امکان ورود و رقابت داریم. مثلا ایران در حوزه لباس نوزاد برند است. در همین بخش وارد بازار روسیه شویم. اگر مثلا از این ۷میلیارد و ۹۰۰میلیون دلار، ۲۰۰ تا ۳۰۰میلیون دلار آن را به‌عنوان ایران به‌دست بگیریم. صنعت پوشاک کشور را می‌توانیم متحول کنیم. اگر افزایش هم پیدا کرد، بسیار عالی خواهد بود اما باید از جایی شروع کنیم. سفارت تلاش کرده تجار را برای حضور در نمایشگاه‌ها و عرضه توانایی‌های تولیدکنندگان به بازار روسیه تشویق کند اما در این بین چند مشکل داریم. دوستان حضور در نمایشگاه را هدف می‌دانند و فکر می‌کنند با این حضور کار تمام شده. نکته بعدی بحث مطالعات بازار است. مطالعات بازار باید از سوی تجار ما به‌خوبی انجام شود. مسأله بعدی، نیاز بازار روسیه است. نمی‌شود لباسی که برای بازار ایران تولید می‌شود، همان طرح را به بازار روسیه ارائه کرد.  باید گروهی بازار و نیاز مردم روسیه از نظر جنس و مد را مطالعه کنند. این اقدامات نیازمند هزینه است که به‌نظر می‌رسد تجار ما تمایلی به انجام این هزینه‌ها ندارند.
 
حوزه بعدی که تجار و تولیدکنندگان ما می‌توانند وارد شوند، حوزه کیف و کفش چرم است. در آمار سال ۲۰۲۱، بازار روسیه 5/4 میلیارد دلار کیف و کفش چرم وارد کرده است. اگر بازار ایران بتواند در شرایط فعلی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار از این بازار را به خود اختصاص دهد، صنعت چرم داخل متحول می‌شود. صنایع غذایی که نیاز بسیار زیادی روس‌ها دارند و می‌توان با قدرت وارد شد. یا حوزه دیگری که می‌توان نام برد، قطعه‌سازی اتومبیل است. در حوزه قطعه‌سازی، بازار روسیه حدود ۱۵ میلیارد دلار قطعه وارد می‌کند. در این بخش، قطعه‌سازان خوب کشور در چندین نمایشگاه خودرو شرکت کردند و اکنون در بخش صادرات قطعه به روسیه فعال هستیم اما می‌توان این ظرفیت را با توجه به توان داخلی به‌شدت تقویت کرد. در بازار ماهی و میگو، روس‌ها در سال ۲۰۲۱ حدود پنج میلیارد دلار واردات داشتند. همه این موارد در سفارت یک به یک تحلیل شده و قابل انجام است اما نکته‌ای وجود دارد که این هم یکی از موانع توسعه تجارت ایران و روسیه است؛ استانداردهای روسیه در مواد غذایی و به طور کلی واردات بالاست. تجار ما تا حدی عادت کرده‌اند با کشورهایی کار کنند که استاندارد خاصی ندارند و به‌راحتی می‌توان به این کشورها مثل عراق و افغانستان و برخی کشورهای دیگر کالا صادر کرد. تجار ما می‌گویند وقتی می‌توانیم به راحتی وارد بازار عراق یا افغانستان شویم، چرا خودمان را با سختی‌های قوانین استانداردی روسیه مواجه کنیم.