باید تلاش کنیم مسیرهای سنتی را دوباره احیا کنیم؛ می‌دانید قطار قبلا از همین ایرا…

باید تلاش کنیم مسیرهای سنتی را دوباره احیا کنیم؛ می‌دانید قطار قبلا از همین ایران وارد ارمنستان می‌شد، از ارمنستان به گرجستان می‌رفت و از گرجستان به ولادی قفقاز و وارد روسیه می‌شد. بر این باورم که از ولادی قفقاز تا مرز ما حدود ۹۰۰کیلومتر بود و نسبتا راه نزدیکی برای رفت‌وآمد میان ایران و روسیه است. لذا این مسیر اکنون به دلیل قطع ارتباط بین روسیه و گرجستان متوقف است و پیشرفتی در ۲۰۲۵ مشاهده نشده، مگر با بهبود روابط سیاسی.
 
اما مسیر اصلی، مسیر رشت-آستارا است. از خلیج‌فارس تا سن پترزبورگ راه‌آهن وجود دارد؛ تنها جایی که راه‌آهن اکنون وجود ندارد، ۱۶۴ کیلومتر از رشت تا آستارا است که اکنون چند سالی است مشغول هستیم؛ با روسیه موافقت‌نامه‌ها امضا شده تا بتوانیم این راه را با وام دولتی روسیه ایجاد کنیم. موانعی بر سر راه احداث این قطعه از خط‌آهن کریدور شمال-جنوب وجود دارد که اولین مانع، تملک اراضی است. در این قطعه مسیر ۱۶۴کیلومتری، قبلا گفته شده بود که ۲۵ کیلومتر از این مسیر جزو منابع ملی محسوب می‌شود اما در جلسه اخیر که در وزارت راه با خانم صادق و همکاران داشتیم، گفتند تنها ۱۱ کیلومتر جزو منابع ملی است. آن بخشی که اکنون خریداری شده و آزاد کرده‌اند، به ما اطلاع دادند در جلسه هفته قبل ۷۰ کیلومتر بوده است. ولی اعلام کردند تا پایان شهریور امسال این میزان را به ۸۰ کیلومتر نیز می‌رسانند و خانم صادق اصرارشان بر این بود که بتوانیم همه اراضی را تا پایان سال ۲۰۲۵ تملک کنیم؛ دوستان و همکاران گفتند امکان‌پذیر نیست، ولی قول آزادسازی تا پایان سال را دادند. هرچه این اتفاق زودتر انجام شود بهتر است، زیرا روس‌ها باید مطالعات‌شان در این مسیر را آغاز کنند و سپس عملیات ساخت را شروع کنند که خود عملیات ساخت و مطالعه سه سال طول می‌کشد؛ ما از هر زمانی که تحویل دهیم، سه سال بعد باید روی آن حساب کنیم و می‌دانید با این وضعیتی که در دنیا وجود دارد، زمان فاکتور بسیار مهمی است.
 
و این کریدور برای ما سودآور است و برای روس‌ها بسیار دارای اولویت است. برای درک کریدور باید این موضوع را در نظر داشت که این کریدور اصلا کریدور روسی نیست. این کریدور از روز اول طراحی، قرار بوده شرق آسیا را از طریق ایران، روسیه و دیگر کشورهای واسط مثل ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، قزاقستان و گرجستان به هلسینکی در اروپا متصل کند. یعنی قرار است یک مسیر ۱۷ هزار کیلومتری از بندر بمبئی به هلسینکی از طریق دریا به یک مسیر 7000 کیلومتری تبدیل شود که هم از لحاظ زمان و هم هزینه برای تجار بسیار مقرون‌به‌صرفه است. دوستانی که نگاه‌شان بیشتر به اروپا و غرب است، دوستان گرامی، این کریدور متعلق به روسیه نیست؛ کریدور برای رفتن به اروپا است؛ جنگ روسیه و اروپا نیز دائمی باقی نخواهد ماند و بالاخره صلح رخ خواهد داد و این مسیر می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد؛ امروز نیز می‌توانیم به‌صورت آزمایشی مسیر را آماده کنیم تا کارمان پیش برود.
 
دریای سیاه برای روسیه همانند تنها راه نفس‌کشیدن و مهم‌ترین مسیر تجارت و رفت‌وآمد است اما گلوگاه و تنها راه ورود-خروج این دریا در اختیار ترکیه به عنوان عضوی از ناتو قرار دارد. می‌دانید اکثر نفس‌کشی و تجارت و رفت‌وآمد روسیه از دریای سیاه است؛ بسیار خوب، مبدأ ورودی دریای سیاه اکنون در دست ناتو قرار دارد؛ بالاخره ترکیه نیز عضو ناتو است و این کشور می‌تواند با بستن تنگه بسفر، حتی اگر تمام دریای سیاه در اختیار روسیه باشد، نفس این کشور را قطع کند. در سال ۲۰۱۴ آن اتفاقات در اوکراین رخ داد و جریان غرب‌گرا در اوکراین بر سر کار آمدند؛ بلافاصله پس از این اتفاق، روسیه جزیره کریمه را گرفت. باید از خود بپرسیم روسیه با وسعت ۱۷ میلیون و ۳۰۰ هزار کیلومتر مربع به جزیره کوچکی مثل کریمه چه نیازی داشت؟ این جزیره برای روسیه اهمیت استراتژیک دارد؛ یک طرف جزیره دریای آزوف و طرف دیگر دریای سیاه است؛ این جزیره به روسیه امکان می‌دهد حداقل دریای سیاه را در اختیار داشته باشد؛ حتی اکنون اگر به روند جنگ اوکراین نگاه کنید، روسیه تلاش کرده استان‌های حاشیه دریای سیاه را تصرف کند؛ حتی گفته می‌شود شاید بخواهد تا استان اودسا نیز پیشروی کند. پس دریای سیاه برای روس‌ها مهم است، ولی دریای سیاه حتی اگر کاملا در اختیار روسیه باشد، باز هم در دست ناتو است. بسیار خوب، اگر شما یک استراتژیست روس باشید، می‌گویید برای این‌که یقه‌ام را غرب رها کند و گلویم همیشه در دست غرب نباشد، باید کاری کنم که نیاز خودم را به دریای سیاه کاهش دهم؛ پس باید مسیرهای دیگری باز کنم؛ مسیرهای دیگر کدام‌اند؟ یکی از آنها مسیرهای شمال روسیه است. روس‌ها در سال‌های اخیر، به‌ویژه سال گذشته، در دریاهای شمال بسیار سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ حدود ۵۰۰ میلیارد دلار برای آبراه‌های شمال اختصاص داده‌اند.